«Առաջին լրատվական»–ի զրուցակիցն է «Հելսինկյան նախաձեռնություն-92» Լեռնային Ղարաբաղի կոմիտեի համակարգող, խաղաղության մարդու իրավունքների միջազգային մրցանակների դափնեկիր Կարեն Օհանջանյանը։
-Ռուսաստանի ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը խոսել է Լաչինի միջանցքի բացման հնարավորության մասին։ Նա նշել է, որ Արցախի ու Ադրբեջանի ներկայացուցիչները հանդիպել են ու մոտ օրերս հարցը կլուծվի։ Հանդիպման փաստը չի հերքել նաև արցախյան կողմը, սակայն նշվել է, որ առաջընթաց չի արձնագրվել։ Ձեր դիտարկմամբ՝ սա ի՞նչ ձևաչափ է, արդյոք մոտ ենք Բաքու-Ստեփանակերտ ուղիղ երկխոսությանը։
-Ուզում եմ նշել, որ Արցախի և Ադրբեջանի իշխանությունների ներկայացուցիչների միջև շփումները միշտ եղել են Արցախում այսպես կոչված «խաղաղապահ կոնտինգենտի», իսկ իրականում՝ Ռուսաստանի օկուպացիոն զորքերի մուտքից հետո։ Նման հանդիպումների միջնորդը եղել է Ռուսաստանը։ Նախկինում լուծվել են հումանիտար բնույթի բազմաթիվ հարցեր, անգամ լարվածության թուլացման հարցեր։ Ռուբեն Վարդանյանի գալուց և ճանապարհ-կյանքի շրջափակման սկսվելուց հետո այդ շփումները հասցվեցին նվազագույնի, և հանդիպումները սկսեցին անցնել նյարդային մթնոլորտում։ Վերջին հանդիպումը կայացել է 3 օր առաջ՝ Արցախում տեղակայված ռուսական զորքերի հրամանատարի ներկայությամբ։ Հանդիպումն անհաջող էր. ադրբեջանական կողմը բարձրաձայնեց իր պահանջները, որոնք լիովին անընդունելի են ԼՂՀ անկախ գոյության համար։ Ղարաբաղի ներկայացուցիչը մերժել է այս առաջարկները։ Ի պատասխան՝ Ադրբեջանն անմիջապես ձեռնամուխ եղավ իր դիրքորոշման կոշտացմանը Լաչինի միջանցքով ԼՂՀ-ին մատակարարվող էներգետիկ և այլ ռեսուրսների՝ գազի մատակարարման, էլեկտրաէներգիայի խափանման կոնտեքստում… Ինչ վերաբերում է Լավրովի ելույթին մամուլի ասուլիսի ընթացքում, ապա նշենք, որ. թշնամի երկրի՝ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարը խոսում էր թաքնված ենթատեքստով, այդ թվում՝ լուրջ սպառնալիքներով՝ ուղղված Արցախին և ինքնիշխան Հայաստանին։ Մենք պետք է դիմադրենք Ռուսաստանի ֆաշիստական ռեժիմի նման լկտի դիրքորոշմանը, որը ձգտում է ոչնչացնել հայկական պետականությունը։
-Ո՞վ պետք է լինի Արցախի հարցում բանակցողը։ Բաքուն հրաժարվում է խոսել պետնախարար Ռուբեն Վարդանյանի հետ։ Ըստ որոշ տեղեկությունների՝ Վիտալի Բալսանյանին հեռացնելն էլ այդ կոնտեքստում է եղել։ Ո՞վ կվերցնի իր վրա այդ պատասխանատվությունը։
-Բանակցությունները պետք է վարի երկրի օրինական ընտրված ղեկավարը՝ նախագահը։ Նա կարող է նաև նշանակել Լեռնային Ղարաբաղի ներկայացուցիչ, ով կարող է միջազգային իրավունքի սկզբունքների և մեր ժողովրդի կամքի հիման վրա բանակցել Ադրբեջանի հետ ԼՂՀ ապագա կարգավիճակի շուրջ, ինչպես նաև լուծել շարունակական հիմունքներով անընդհատ առաջացող հումանիտար խնդիրներ: Ժամանակին ինձ խնդրեցին գլխավորել բանակցողների խումբը, սակայն գործը չհասավ նախագահի վերջնական հրամանագրին։ Ես հավատում եմ, որ այսօր ոչ ոք ինձանից լավ չի կարող բանակցել Ադրբեջանի հետ։ Ես առաջինն էի, որ առաջին պատերազմի ժամանակ ուղիղ բանակցությունների մեջ մտա Ադրբեջանի իշխանությունների և քաղաքացիական հասարակության հետ՝ նպատակ ունենալով շուտափույթ դադարեցնել պատերազմը։ Ես նաև նպաստել եմ ավելի քան 500 ռազմագերիների և պատանդների ազատ արձակմանը։ Սրանք հայտնի փաստեր են։
–Ի դեպ, կա նաև տեսակետ, որ Արցախը խուսափում է այդ հարցից, քանի որ դա որոշակի պատասխանատվություն է ենթադրում։ Ըստ այդմ՝ ավելի լավ է Հայաստանը խոսի, որ եթե ինչ-որ բան այնպես չստացվի՝ Արցախը մեղավոր չլինի։ Ի՞նչ կարծիք ունեք այդ մասին։
-Սա կեղծ օրակարգ է։ Մենք չպետք է վախենանք պատասխանատվություն ստանձնելուց և ուղիղ բանակցություններ վարել համաշխարհային հանրության, միջազգային միջկառավարական կառույցների միջնորդությամբ, բայց ոչ մի դեպքում մեր գլխավոր թշնամու՝ Ռուսաստանի միակ միջնորդությամբ։
